Lejyoner Hastalığı Yönetmeliği
LEJYONER HASTALIĞI KONTROL USUL VE ESASLARI HAKKINDA
YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar
Amaç
MADDE 1 –(1) BuYönetmeliğin amacı; lejyoner hastalığına karşı hazırlıklı olmak,
hastalıktan korunmak ve hastalıkla mücadele etmek için alınması gereken tedbirler ile hastalığın
bildirimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) BuYönetmelik; lejyoner hastalığından korunma amaçlıalınacak önlemler
v e koruyucu uygulamaları, lejyoner hastalığının tanısı, bildirimi ve takibini, hastalık saptanan
yerlerde alınacak önlemleri, temizlik ve dezenfeksiyon uygulamalarını, hastalığın tanısı ve
yapılacak çevresel çalışmalar sırasında numune alımını, numunelerin analizlerini gerçekleştirecek
laboratuvarlar ile referans laboratuvarının görevlerini, hastalıktan korunma ve hastalık ile
mücadele çalışmalarında gerçek ve tüzel kişilerin görev ve sorumluluklarını kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) BuYönetmelik; 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha
Kanununun 3 üncü maddesi ile 11/10/2011 tarihli ve 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı
Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 26ncı
maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi ile 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasına dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Akut dönem: Konaklama birimiile ilgili vaka ihbarı yapıldıktan sonra dekontaminasyon
işlemleri tamamlanıncaya kadar geçen süreyi,
b) Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,
c) ELDSNet:Avrupa BölgesiLejyoner Hastalığı Surveyans Ağını (European Legionnaires'
Disease Surveillance Network ELDSNet),
ç) Konaklama birimi:Yataklı sağlık kurum ve kuruluşları, turizm, rekreasyon amaçlı hizmet
veren yerler ve/veya vaka ile ilişkili yerleri,
d) Kurum: Türkiye Halk Sağlığı Kurumunu,
e) Lejyoner hastalığı tek vaka: Bir konaklama biriminde 2 yıllık zaman diliminde tespit edilen
tek lejyoner hastalığı vakasının olma durumunu,
f) Lejyoner hastalığı küme vaka: Bir konaklama biriminde 2 yıllık zaman dilimi içinde iki
veya daha fazla vaka tespit edilmesi durumunu,
g) Lejyoner hastalığı hızlıgelişen küme vaka: Bir konaklama biriminde 3 aylık zaman dilimi
içinde üç veya daha fazla vaka tespit edilmesi durumunu,
ğ) Lejyoner hastalığı kontrolprogramı: Lejyoner hastalığının tanısının konulması ve
sürveyansının daha sağlıklı yürütülmesi için ülke standartlarının belirlenmesi, hastalığı önlemeye ve
hastalıkla mücadeleye yönelik uygulanması gereken yöntemlerin güvenilir ve daha etkili
yapılmasının sağlanması, kurumlar ve sektörler arası iletişim ve işbirliğinin güçlendirilmesi
amacıyla yürütülen programı,
h) Lejyoner hastalığılaboratuvar ağı: Ulusal referans laboratuvarı tarafından koordine
edilen, lejyoner hastalığı kontrol programına dâhil olan halk sağlığı laboratuvarlarından oluşan ve
gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarının laboratuvarlarının da yer alabileceği görev ve
sorumlulukları belirlenmiş ağı,
ı) Legionella bölgelaboratuvarı: Lejyoner hastalığı ile ilgili olarak fonksiyon ve görevleri 19
uncu maddede açıklanan ve Kurumca yetkilendirilen laboratuvarı,
i) Müdürlük: Halk Sağlığı Müdürlüklerini,
j) Rehber: Lejyoner hastalığı kontrol programı rehberini,
k) Rutin koruyucu önlemler:Konaklama birimlerinde lejyoner hastalığı vakası görülmediği
dönemlerde yapılacak uygulamaları,
l) Sürveyans: Halk sağlığıçalışmalarının planlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi için
gereklisağlık verilerinin düzenli ve sistematik biçimde toplanması, analiz edilmesi ve
yorumlanması; aynı zamanda tüm bu bilgilerin, ihtiyacı olan kişilere dağıtımının zamanında ve
bütüncül biçimde yapılmasını,
m) TSM: Toplum Sağlığı Merkezlerini,
n) Ulusal referans laboratuvarı: Türkiye Halk Sağlığı Kurumu bünyesindeki ulusal solunum
yolu patojenleri referans laboratuvarını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Rutin Koruyucu Önlemler
Rutin koruyucu önlemlerin uygulanacağı mekân ve alanlar
MADDE 5 –(1) Rutin koruyucu önlemlerin uygulanacağı merkezi soğutma, ısıtma veya
havalandırma sistemi kullanılan ve/veya suyun bulunduğu veya kullanıldığı alan ve mekânlar
şunlardır:
a) Sağlık alanları: Tüm yataklısağlık kurum ve kuruluşları.
b) Turizm ve rekreasyon alanları: Oteller, moteller, tatil köyleri, misafirhaneler gibi turistik
konaklama birimleri, kaplıcalar, rehabilitasyon merkezleri, huzurevleri, bakımevleri, konaklamalı
gemiler (yolcu gemileri), büyük alışveriş merkezleri, suyun bulunduğu veya kullanıldığı halkın ortak kullanımına açık rekreasyonelalanlar.
c) Diğer alanlar: Suyunkullanıldığı endüstriyel havalandırma sistemlerinin ve/veya soğutma
makinelerinin kullanıldığı iş merkezleri ve işyerleri.
Su yönetimi planı
MADDE 6 –(1) Konaklama birimlerinde, su sisteminde legionella kolonizasyonunu
önlemeye yönelik su yönetimi planı hazırlanır ve uygulama ile ilgili kayıtlar düzenli olarak tutulur.
Sorumlu personel
MADDE 7 –(1) Konaklama birimlerinde, Müdürlüklerce legionella konusunda yapılacak
en az 8 saatlik eğitimi almış en az lise mezunu bir personel bulundurulur. Bu personel, ilgili
konaklama biriminde lejyoner hastalığından korunma amaçlı alınacak önlemler ve koruyucu
uygulamaların tümünden sorumludur. Bu sorumluluk konaklama birimi sahibinin ya da
işletmecisinin yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Konaklama biriminde iş sağlığı ve güvenliği
hizmetlerinin sunulmasından sorumlu kişi ile birlikte konaklama biriminin risk değerlendirmesini
yapmakla sorumludur.
(2) Yataklı sağlık kurumlarında bu görev hastane teknik servisi ve hastane yönetiminin aktif
katılımı ile enfeksiyon kontrol komiteleri tarafından yürütülür.
(3) Konu ile ilgili görevlendirilen sorumlu personelin isimleri Müdürlüğe bildirilir.
Rutin koruyucu önlemler
MADDE 8 – (1) Konaklama biriminin faaliyette olduğu sürece alınacak rutin koruyucu
önlemler şunlardır:
a) Dipte oluşan çamur tortusunu azaltmak veya boşaltmak için su tanklarının uygun bir
noktasında tahliye muslukları bulunur. Soğuk su tanklarıen az yılda iki kez, sıcak su tankları ise en
az yılda üç kez boşaltılır, temizlenir ve dezenfekte edilir. Sediment birikiminin fazla olması
durumunda bu süreler kısaltılır.
b) Su dağıtım sisteminin herhangi bir yerinde su akımının durduğu ya da çok yavaş olduğu
kısımlar (ölü-bağlantı/boşluk) olmayacak şekilde düzenleme yapılır. Fiziksel kontroller her ay
yapılır. Sistemin dezenfeksiyonu ise en az yılda bir kez yapılır.
c) Eğer bir sıcak su tankı veyasıcak su sisteminin bir kısmı bir hafta veya daha uzun bir
süre ile bakım ve benzeri nedenlerle devre dışı kaldıysa; yeniden kullanıma sokulduğu andan
itibaren suyun sıcaklığıen az bir gün süre ile 70°C’ın üzerinde tutulur.
ç) Sıcak su tanklarında bulunan suyun sıcaklığı yıl boyunca en az 60°C düzeyinde tutulur.
Sıcak su tanklarına geri dönen su en az 50°C olur.
d) Sıcak su ısıtıcıtanklarında; eğer soğuk su girişi veya sıcak su dönüş bağlantısı doğru
yapılmamışsa durgunluk olabileceğinden; bu durgunluk, bağlantı noktalarının değiştirilmesi ile
giderilir. Fiziksel kontroller her ay yapılır.
e) Kullanılmayan odalardakimusluk ve duş başlıklarından sıcak ve soğuk suyun her gün 3-5
dakika akıtılmasısağlanır.
f) Binanın hemen her noktasında musluk veya duş başlıklarından akıtılan suyun sıcaklığı bir
dakika içinde 50-60°C arasında bir sıcaklığa ulaşmasısağlanır ve her gün suyun sıcaklığı ölçülür.
g) Konaklama birimlerinde şehirşebekesi dışında farklı bir kaynaktan su temin ediliyor ise
binanın rastgele seçilen birkaç noktasından her gün musluklardan akıtılan suyun klor düzeyi ile
suyun sıcaklığı ölçülerek kayıt edilir. Sağlık kurum ve kuruluşlarında şehir şebekesi dışında farklı
bir kaynaktan su kullanıp kullanmadığıaranmaksızın binanın rastgele seçilen birkaç noktasından
her gün musluklardan akıtılan suyun klor düzeyi ile suyun sıcaklığı ölçülerek kayıt edilir.
ğ) Duş başlıkları ve musluk filtrelerinde oluşan sediment her ay amaca uygun kalıntı
önleyici/gidericilerle temizlenir ve her hafta dezenfekte edilir.
h) Kullanımda olan soğutma kulelerinin 3 ayda bir işletme bakımı yapılır ve yılda en az 2 kez
mekanik olarak temizlenir, tortu ve sediment tamamen uzaklaştırılır, organizmaların üremesini
engellemek için Bakanlıktan alınmış üretim veya ithal iznine sahip biyosidal ürünler kullanılır.
Sediment birikiminin fazla olması durumunda bu süreler kısaltılır.
ı) Kalorifer sistemien az yılda bir kere temizlenir ve dezenfekte edilir.
(2) Konaklama birimi bir hafta veya daha uzun süre kapalı tutuluyorsa, misafir kabul
etmeden önce aşağıdaki önlemler yerine getirilir:
a) Bütün sıcak su tanklarındakisuyun sıcaklığı 70°C’a kadar çıkarılır (heating) ve en az 24
saat süre ile bu düzeyin korunmasısağlanır.
b) Bütün sıcak su muslukları ve duş başlıklarından en az 5-10 dakika süre ile suyun
akıtılmasısağlanır (flushing); bu şekilde musluktan akan suyun sıcaklığıen az 60°C olur.
c) En az 24 saat süre ile musluklardan akan suyun sıcaklığı 60°C’ın üstünde tutulur.
ç) Ayrıca sıcak ve soğuk su sisteminin tümünde bakiye klor miktarı en az 3 ppm olacak
şekilde hiperklorinasyon yapılır; en az 24 saat süre ile bu düzey korunur. Diğer kimyasal
eradikasyon yöntemlerinden birisi de tercih edilebilir. Bu işlemler sırasında konaklama birimi
yetkilileri tarafından, konaklama biriminde konaklayan misafirlerin suyu içme-kullanma amaçlı
kullanmamaları için gerekli tüm tedbirler ve önlemler alınır.
d) Duş başlıkları ve musluklar temizlenir, oluşan kireç ve/veya kalıntı tabakaları giderilir.
e) Soğutma kuleleri tümü ile boşaltılıp, bütün tortu ve kirlilik uzaklaştırılır. İç yüzeyler
temizlenir ve dezenfeksiyonu sağlanır. Sistem yeniden kullanıma sokulurken etkili biyosidler
uygulanır.
(3) Konaklama birimlerinde birinci ve ikinci fıkra kapsamında uygulanan rutin koruyucu
önlemlere ilişkin olarak dosya tanzim edilir ve istenilmesi durumunda veya denetim esnasında
Müdürlük/TSM’ye veya denetçilere ibrazedilir.
Rutin numune alınacak konaklama birimleri
MADDE 9 –(1) Rutin koruyucu önlemler kapsamında vaka çıkmasa dahi yataklı sağlık kurum ve kuruluşlarından su numunesialınır.
Rutin numune sayısı ve alım noktaları
MADDE 10 – (1) Yataklı sağlık kurum ve kuruluşlarından en az yılda bir kez olmak üzere
katlardaki odaların sıcak su muslukları ve duş başlıklarından 100 yatağa kadar en az 5 numune
alınır, ilave her 50 yatak için bu sayıya 1 numune daha ilave edilir.
(2) Bünyesinde riskli birim olarak tanımlanan doku-organ transplantasyon ünitesi, hematoloji
veya onkoloji servisleri içeren hastanelerde bu birimleri de temsil edecek şekilde eşit aralıklarla
yılda 2 kezrutin numune alınır.
(3) Birinci ve ikincifıkralarda belirtilen rutin numune sayılarına ilave olarak, tesiste
bulunması durumunda sıcak su tankı ve soğuk su tankı ile binaya giren şebeke suyu deposundan
en azikişer numune, merkezi havalandırma sistemisoğutma kulesi ve kondansatörü, buz makinesi,
termal havuz, artezyen kuyusu, artezyen su deposunun her birinden en az birer numune daha
alınır.
(4) Birinci fıkrada belirtilen numuneler binadaki katları temsil edecek şekilde odaların duş
başlıklarından ve lavabo musluklarından alınır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Su Sistemlerinin Temizlenmesi ve Dekontaminasyonu
Fiziksel yöntemler
MADDE 11 – (1) Konaklama biriminde Lejyoner hastalığı vakası saptandığında veya su
numunelerinde legionella bakterisi ürediğinde, rehberde belirtildiği üzere, öncelikle konaklama
birimlerinin fizikişartlarının bakterinin yaşaması ve çoğalmasınıengelleyecek şekilde düzenlenmesi
gerekir. Bu kapsamda; tanklarda biriken tortu ve sedimentin süpürülüp temizlenmesi, tesisatın
tümü ile boşaltılıp doldurulması, soğutma kulelerinin ve depo iç yüzeylerinin fırçalanarak biyofilm
tabakasının kazınması, filtrasyon gibi fiziksel yöntemler uygulanır.
Dekontaminasyon yöntemleri
MADDE 12 – (1) Konaklama biriminde vaka veya üreme tespit edildiği durumlarda 11
inci maddede belirtilen fiziksel yöntemlerin uygulanmasından sonra legionella bakterisinin
yaşamasının ve çoğalmasının önlenmesi kapsamında etkili olmak şartıyla termal, kimyasal veya
radyasyon ile eradikasyon yöntemlerinden en az biri rehberde belirtildiği şekilde uygulanır. Bu
işlemler sırasında konaklama birimi yetkilileri tarafından, konaklama biriminde konaklayan
misafirlerin suyu içme-kullanma amaçlı kullanmamaları için gerekli tüm tedbirler ve önlemler
alınır.
(2) Dekontaminasyon amacıyla aşağıdaki yöntemler uygulanır:
a) Termaleradikasyon yöntemleri:
1) Yüksek ısıtma (superheating) yöntemi: Sıcak su tanklarındaki suyun sıcaklığı en az 24
saat süresince 70°C’nin üzerine çıkarılır ve son kullanma noktalarında da 60°C’nin üzerinde
olması sağlanır. Konaklama biriminin risk durumuna (biyofilm, sediment ve kireç oluşumlarının
derecesi, sistemin eskiliği ve benzeri) göre superheating süresi 72 saate kadar uzatılabilir.
2) Flushing: Tanklarda biriken tortu ve sedimentin süpürülüp temizlenmesi ve tesisatın tümü
ile boşaltılıp doldurulmasından sonra suyun uç noktalarda 60°C’ye ulaşmasından sonra, tüm
musluklar ile duş başlıklarından en az 5-10 dakika süreyle akıtılması işlemidir.
3) Şok ısıtma: Sistemin belirlibir yerinde bulunan suyun aniden yüksek ısılara (>88°C)
çıkarılması ve hemen ardından uygun miktarda soğuk su ile karıştırılarak kullanıma verilmesi
işlemidir.
b) Kimyasaleradikasyon yöntemleri:
1) Klorlama: Sudaki klor düzeyinin son kullanma noktalarında en az 2 saat, mümkünse 24
saat süreyle en az 3 ppm olacak şekilde yüksek konsantrasyonda klor (hiperklorinasyon)
uygulanmasıdır.
2) Ayrıca kullanım yerlerine uygun olarak seçilen etkili biyosidal ürünlerden olan Ozon,
Hidrojenperoksit (H2O2) veya Bakır (Cu)-Gümüş (Ag) İyonizasyon uygulamalarından herhangi
biri kullanılarak dekontaminasyon işlemi yapılabilir.
c) Radyasyon ile eradikasyon yöntemleri:
1) Ultraviyole uygulaması: Optimum sonuç için 40°C’deki suyun Ultraviyole (UV) cihazı ile
%100 transmisyon esası ile 254 nm UV dalga boyunda işleme tabi tutulmasıdır.
ç) Konaklama birimlerinde, legionella bakterisinin yaşamasının ve çoğalmasının önlenmesi
amacı ile yapılacak kimyasal çalışmalar kapsamında, kullanılacak biyosidal ürünlerin kullanım
amacına uygun olarak Bakanlıktan üretim ve ithal iznine sahip olmasıgerekmektedir. Uygulanan
tüm işlemlerden sonra kullanıma verilecek suyun kalitesi 17/2/2005 tarihli ve 25730 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan İnsaniTüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte belirtilen özelliklere
uygun olur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Sürveyans Çalışmaları
Vaka sürveyansı
MADDE 13 –(1) 30/5/2007 tarihli ve 26537 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bulaşıcı
Hastalıklar Sürveyans ve Kontrol Esasları Yönetmeliğinde yer alan lejyoner hastalığı içinklinik
vaka tanımına uyan vakaların olması durumunda vaka sürveyansı başlatılır.
(2) Bu kapsamda, lejyoner hastalığı düşünülen vakalarda rehberde belirtilen şekilde numune
alınır ve laboratuvara gönderilir.
(3) Analizsonucunun pozitif olması durumunda laboratuvar tarafından sonuç muayene eden
hekime telefon ile derhal bildirilir.
(4) Muayene eden hekimtarafından laboratuvar sonucuna göre olası ve kesin vaka tanısı
konulan hastalar için rehberde düzenlenen formlar ile bildirimizorunlu hastalık fişleri düzenlenerek TSM’ye bildirilir.
(5) Kurum tarafından salgın kararı verilen durumlarda, toplumun zararlı etkilerden
korunması için halka duyuru, alan ve/veya mekânın tamamının veya bir bölümünün kapatılması
gibi tedbirler de dâhil olmak üzere gerekli bütün önleyici tedbirler alınır.
Aktifsürveyans
MADDE 14 – (1) Yataklı sağlık kurum ve kuruluşlarında vaka çıkması veya rutin
çalışmalar kapsamında alınan numunelerde üreme tespit edilmesi durumlarında vaka sürveyansı
kapsamında aktif sürveyans çalışmaları başlatılır.
(2) Bu kapsamda, legionellasorumlusu tarafından ilgili hekimlerden pnömoni tanısı
düşünülen hastaların lejyoner hastalığı yönünden de değerlendirilmesi istenilir. Ayrıca, geriye
dönük olarak vaka arama çalışmaları başlatılır.
Çevresel sürveyans
MADDE 15 –(1) Lejyoner hastalığı bildiriminin ELDSNet üzerinden veya herhangi bir
sağlık biriminden yapılması veya sağlık hizmeti veren konaklama birimlerinde yapılan rutin
çalışmalar kapsamında üreme olması durumunda Müdürlük/TSM tarafından rehberdebelirtilen
algoritmaya göre hemen çevreselsürveyans çalışmalarına başlanır.
(2) Çevresel sürveyans kapsamında yataklı sağlık kurumları ve diğer tüm konaklama
birimlerinde ilk, ikinci ve üçüncü incelemeler yapılır.
İlk inceleme
MADDE 16 –(1) Konaklama biriminde, öncelikle su sistemi değerlendirilir. Yataklı sağlık
kurum ve kuruluşları için 10 uncu maddede belirtilen esaslar çerçevesinde, 500’den az yataklı
diğer konaklama birimlerinde periferik noktalardan (katlardaki odaların sıcak su muslukları ve duş
başlıklarından) en az 10 su numunesi, 500’den fazla yataklı konaklama birimlerinde ise periferik
noktalardan ilave her 50 yatak için en az 1 örnek daha olacak şekilde su numunesi alınır. Su
sisteminin dekontaminasyonu işlemlerine hemen başlanır.
(2) Konaklama birimi işleticisitarafından su numunesi alınmasına izin verilmemesi ve/veya
su sisteminin dekontaminasyonu çalışmalarına başlanmaması durumunda halka duyuru ve alan
ve/veya mekânın tamamının veya bir bölümünün kapatılması gibi tedbirler de dâhil olmak üzere
gerekli bütün önleyici tedbirler alınabilir.
İkinci inceleme
MADDE 17 – (1) İlk inceleme kapsamında su sisteminin dekontaminasyonu çalışmalarının
başlamasından 24 saat sonra konaklama birimine tekrar gidilir, dekontaminasyon işlemi sırasındaki
su klor düzeyi ve su sıcaklığı tespit edilir.
(2) İlgili formlar doldurularak 10 gün içinde Müdürlük tarafından Kuruma gönderilir.
Üçüncü inceleme
MADDE 18 –(1) İlk incelemeden sonra en geç 15 gün içinde konaklama birimine tekrar
gidilir. Konaklama biriminde yapılması gereken dekontaminasyon işlemleri yerinde değerlendirilir.
a) Konaklama birimi yetkilisitarafından imzalanan rehberin ekinde yer alan rutin kontrol
önlemleri listesi ve taahhütname alınır.
b) Daha sonra, yapılan dekontaminasyon işlemlerinin değerlendirilmesi amacı ile su
örnekleri alma talimatına göre ikinci su numunesi alınır laboratuvara gönderilir. Birinci su
numunesinin laboratuvar inceleme sonuçları“uygun” olarak gelmiş olsa dahi ikinci su numunesinin
alınmasızorunludur.
c) İkinci su numunesinin analizsonuçları geldikten sonra ilgili formlar doldurularak Kuruma
gönderilir.
(2) İl düzeyinde yapılan çevreselsürveyans çalışmaları bildirim tarihinden itibaren en geç 30
gün içinde tamamlanır ve ilgili formlar doldurularak Kuruma gönderilir.
(3) İkincisu örneklemesinin analizsonucu uygun çıkar ise konaklama biriminde rutin kontrol
önlemlerine başlanır.
(4) Analiz sonucu uygun çıkmazise konaklama birimine tekrar su sistemi
dekontaminasyonu işlemleri yaptırılır ve dekontaminasyonu takiben yaklaşık 3-5 gün sonra tekrar
kontrolamaçlı su numunesialınarak analiz için gönderilir. Su numunelerinin analizsonuçları uygun
çıkana kadar bu işlemler tekrarlanır.
(5) Vaka çıkan konaklama birimlerinde rutin kontrol önlemlerinin uygulanması Müdürlük
veya TSMtarafından iki aylık periyotlarla iki yıl süreyle denetlenir. Yapılan rutin denetimler
sırasında rehberde düzenlenen formlar doldurularak Müdürlüğe gönderilir.
(6) Hastane kaynaklı lejyoner hastalığı tespit edildiğinde; kaynak araştırması sırasında
yukarıda belirtilen çalışmalara ilaveten hasta ile ilişkili olduğu düşünülen tıbbicihazlardan da
numune alınır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Laboratuvarlar
Legionella bölge laboratuvarları ve görevleri
MADDE 19 – (1) Lejyoner hastalığının kontrolünde, geçerli tanı kapasitesine sahip
Kurumca belirlenmiş laboratuvarlardır.
(2) Legionella bölge laboratuvarlarının görevlerişunlardır:
a) Çalışmalarını rehbere uygun olarak yürütür.
b) Kurumca belirlenen ulusalstandartları uygular.
c) Ulusal referans laboratuvarının düzenlediği legionella spesifik eğitim programına katılan
en az bir mikrobiyoloji uzmanı ve bir sağlık personeli bulundurur.
ç) Suda ve klinik örneklerde kültür yöntemiyle legionella izolasyon ve identifikasyonunu
gerçekleştirir.
d) İdrarda legionella spesifik antijenlerisaptamak için üriner antijen testini uygular.
e) İzole ettiği legionellasuşlarını ileri identifikasyon çalışmaları yapılmak üzere ulusal
referans laboratuvarına gönderir. Aynı suşları, Kurumca belirlenen standart prosedürlere uygun
bir şekilde en az 6 ay süre ile stoklar.
f) Laboratuvar çalışmasısonucunda elde edilen verileri, aylık olarak ulusal referans
laboratuvarına ve Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığına gönderir.
g) Laboratuvarda uygulanan yöntemlere ilişkin iç kalite kontrol çalışmalarını yapar, bu
çalışmaları kayıt altına alır. Uygun olmayan sonuçlar için gerekli düzeltici önleyici faaliyetlerde
bulunur.
ğ) Ulusal referans laboratuvarıtarafından düzenlenen laboratuvarlararası karşılaştırma
testleri ve dış kalite kontrol programlarına katılır. Bu katılımları belgeleyerek sonuçları kayıt altına
alır. Uygun olmayan sonuçlar için gerekli düzeltici önleyici faaliyetlerde bulunur.
h) Lejyoner hastalığı kontrol programı laboratuvar ağı içinde yer alır.
Ulusal referans laboratuvarının görevleri
MADDE 20 – (1) Ulusal referans laboratuvarının görevlerişunlardır:
a) Lejyoner hastalığının kontrolü için sürveyans sisteminin Rehberde belirtildiği şekilde
yürütülmesine, ulusal laboratuvar tanı kapasitesinin geliştirilmesine ve ulusal düzeyde strateji
oluşturulmasına destek olur.
b) Lejyoner hastalığı kontrolprogramı kapsamında yürütülen laboratuvar çalışmalarının
standartlarını belirler. Doğru, geçerli, güvenilir tanı konulmasına ve laboratuvarlararası tanı
standardizasyonunun sağlanmasına yönelik ulusalstandartları oluşturur.
c) Lejyoner hastalığı kontrol programı laboratuvar ağının oluşturulmasını koordine eder.
ç) Laboratuvarların çalışmalarını koordine eder, faaliyetlerini izler ve değerlendirir.
d) Laboratuvarların legionella konusunda yeterli teknik kapasiteye ulaşması için eğitim
programları düzenler, laboratuvarlararası karşılaştırma testleri yapar ve laboratuvar değerlendirme
ziyaretlerinde bulunur.
e) Bilimsel ve ulusal/uluslararası teknik mevzuat uyumu ile ilgili konularda danışmanlık
yapar.
f) Lejyoner hastalığının kontrolüne ve tanısına yönelik yeni tekniklerin geliştirilmesiamacıyla
Ar-Ge çalışmaları yürütür.
Lejyoner hastalığı laboratuvar ağı
MADDE 21 –(1) Kurumkapsamındaki ulusal referans laboratuvarı tarafından koordine
edilen, lejyoner hastalığı kontrol programına dâhil olan halk sağlığı laboratuvarlarından oluşan ve
gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarının laboratuvarlarının da yer alabileceği görev ve
sorumlulukları belirlenmiş lejyoner hastalığı kontrol programı laboratuvar ağıdır.
(2) Ulusal referans laboratuvar, lejyoner hastalığı kontrol programı kapsamında, lejyoner
hastalığının sürveyansı ve kontrolüne yönelik laboratuvar ağ yapısını oluşturur. Aynı zamanda
Kurumca analiz yetkisi verilen laboratuvarların laboratuvar ağına dâhil olmasınısağlar.
Laboratuvar ağına dâhil olma kriterleri
MADDE 22 –(1) Laboratuvarlar, verilerinin kabul edilebilirliği açısından aşağıda belirtilen
kriterler doğrultusunda laboratuvar ağına dâhiledilirler.
a) Suda legionella analizi içinKurum tarafından verilen analiz yetkisine sahip olan
laboratuvarlar ağa dâhiledilir.
b) 9/10/2013 tarihli ve 28790 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tıbbi Laboratuvarlar
Yönetmeliğine göre klinik numunelerin incelenmesinde Bakanlık tarafından legionella analizleri için
test bazında referans yetkili laboratuvar olarak belirlenen bütün laboratuvarların laboratuvar ağına
dâhil olması gereklidir.
c) Ağa dâhil olan laboratuvarlar; tanıda kurum tarafından belirlenen ulusal standartları
uygular.
ç) Ağ kapsamındaki laboratuvarlar; ulusal referans laboratuvarı tarafından uygulanan
laboratuvarlararası karşılaştırma ve dış kalite değerlendirme programlarına katılır ve başarılı
sonuçlar almak zorundadır.
d) Ağa dâhil olan laboratuvarlar; ulusal referans laboratuvarı tarafından uygulanan yerinde
değerlendirme programına dâhil olur.
e) Lejyoner hastalığı kontrolprogramı kapsamında klinik numune çalışan ve (c), (ç) ve (d)
bendlerindeki koşullarısağlayan laboratuvarlar da müracaatlarısonrasında ağa dâhiledilir.
Laboratuvarların fiziki ve biyogüvenlik şartları
MADDE 23 – (1) Legionella türü bakteriler, uluslararası risk sınıflandırmasında Risk
Grubu-2 patojenler arasında yer alır. Risk Grubu-2 mikroorganizmalarla yapılacak çalışma
Biyogüvenlik Düzeyi-2 standartlarına uygun dizayn edilmiş laboratuvarlarda yürütülür. Bu
kapsamda kurum tarafından belirlenmiş ulusalstandartlar temelalınır.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Numune alma yetkisi
MADDE 24 – (1) Numuneler, Müdürlük veya TSM’de görevli personel tarafından
rehberde belirtildiğişekilde usulüne uygun olarak alınır ve gönderilir.
Suda legionella analiz yetkisi
MADDE 25 – (1) Sudalegionella analizi konusunda yetkili laboratuvarlar ve bu
laboratuvarların sahip olması gereken standartlar Kurum tarafından belirlenir.
Analizsonucu bildirimi
MADDE 26 –(1) Yataklı sağlık kurum ve kuruluşlarından alınan rutin numunelere ait
analiz sonuçları,analizi gerçekleştiren laboratuvarlar tarafından ilgili yataklı sağlık kurum ve
kuruluşlarına bildirilir.
(2) Vaka ile ilişkili olduğu düşünülen konaklama biriminden alınan numunelere ait analiz
sonuçları, konaklama birimine ve ilgili Müdürlüğe gönderilir.
(3) Yataklı sağlık kurum ve kuruluşlarında yapılan incelemeler sonucunda legionella
yönünden herhangi bir pozitiflik tespit edildiği durumlarda konaklama birimleri tarafından
TSM/Müdürlüğe ivedilikle haber verilecektir.
(4) Yapılan çalışmalarda elde edilen sonuçlar, yataklı sağlık kurum ve kuruluşları tarafından
rehberde düzenlenen forma işlenerek TSM/Müdürlüğe gönderilir.
(5) Hastanelerden gelen sonuçlar; Müdürlük tarafından, rehberde düzenlenen forma
işlenerek aylık olarak Kuruma gönderilir.
İdari yaptırımlar
MADDE 27 – (1) BuYönetmelik hükümlerine aykırı davrananlar hakkında 1593 sayılı
Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 282 ncimaddesinde yer alan idari yaptırım uygulanır.
Rehber
MADDE 28 – (1) BuYönetmeliğin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum
tarafından rehber ile belirlenir.
Ücretler
MADDE 29 – (1) Çevreselsürveyans çalışmalarında alınan numunelerin laboratuvara
gönderilmesine ilişkin masraflar ile hizmet ve analiz ücretleri konaklama birimleri tarafından
ödenir.
(2) Klinik numunelerin gönderimve analiz ücretleri gönderen sağlık kurumu tarafından
ödenir.
Yürürlük
MADDE 30 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 31 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.
05054404332
05054404332